İnternete bağlanan her cihazın bir IP adresi vardır. Bu adresler iki farklı sürümle oluşturulur: IPv4 ve IPv6. Bugün internetin büyük bölümü hâlâ IPv4 ile çalışsa da IPv6 kullanımı her yıl artıyor. Bu yazıda iki sürümün ne olduğunu, aralarındaki farkları ve IPv6’ya neden geçildiğini anlatıyoruz.
IP adresinin genel olarak ne olduğunu merak ediyorsanız önce IP Numarası Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.
IPv4 nedir?
IPv4 (Internet Protocol version 4), internetin 1980’lerden bu yana kullandığı adresleme sistemidir. Bir IPv4 adresi, noktalarla ayrılmış dört sayıdan oluşur:
203.0.113.10
Her bölüm 0 ile 255 arasında bir değer alır ve 8 bitlik bir sayıdır. Dört bölüm toplam 32 bit eder. Bu yapı, yaklaşık 4,3 milyar farklı adres oluşturmaya imkân verir.
IPv4 tasarlandığında bu sayı fazlasıyla yeterli görünüyordu. Ancak bilgisayarların, akıllı telefonların, tabletlerin ve internete bağlı ev cihazlarının yaygınlaşmasıyla adresler hızla tükendi. Küresel adres havuzunu yöneten IANA, dağıtabileceği son IPv4 bloklarını 2011’de verdi. Türkiye’nin de bağlı olduğu bölgesel kayıt kuruluşu RIPE NCC ise 2019’da yeni IPv4 adresi dağıtamaz hâle geldi.
IPv6 nedir?
IPv6 (Internet Protocol version 6), IPv4’teki adres sıkıntısını çözmek için geliştirilen yeni sürümdür. 1998’de standart hâline gelmiştir ve bugün dünyanın dört bir yanında operatörler, mobil ağlar ve büyük web siteleri tarafından kullanılmaktadır.
Bir IPv6 adresi, iki nokta üst üste (:) ile ayrılmış sekiz gruptan oluşur. Her grup dört onaltılık (hexadecimal) karakter içerir:
2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334
IPv6 adresleri 128 bittir. Bu da yaklaşık 340 undesilyon (3,4 × 10³⁸) farklı adres anlamına gelir. Bu sayı o kadar büyüktür ki, dünyadaki her insana milyarlarca adres düşer ve pratikte hiçbir zaman tükenmesi beklenmez.
IPv6 adresleri nasıl kısaltılır?
Uzun görünen IPv6 adresleri iki kuralla kısaltılabilir:
- Her gruptaki baştaki sıfırlar yazılmayabilir. “0db8” yerine “db8”, “0370” yerine “370” yazılır.
- Art arda gelen sıfır grupları, adres içinde bir kez olmak üzere “::” ile gösterilebilir.
Bu kurallarla yukarıdaki adres 2001:db8:85a3::8a2e:370:7334 şeklinde yazılır. Sitemizde gördüğünüz IPv6 adresleri de genellikle bu kısa biçimdedir.
IPv4 ile IPv6 arasındaki farklar
| Özellik | IPv4 | IPv6 |
|---|---|---|
| Adres uzunluğu | 32 bit | 128 bit |
| Adres sayısı | Yaklaşık 4,3 milyar | Yaklaşık 3,4 × 10³⁸ |
| Yazım biçimi | Ondalık, nokta ile ayrılmış (203.0.113.10) | Onaltılık, iki nokta üst üste ile ayrılmış (2001:db8::1) |
| NAT ihtiyacı | Adres kıtlığı nedeniyle yaygın | Her cihaza ayrı adres verilebildiği için gerekmez |
| Adres ataması | Elle veya DHCP ile | Otomatik yapılandırma (SLAAC) veya DHCPv6 ile |
| Paket başlığı | Değişken uzunlukta, daha karmaşık | Sabit uzunlukta, daha sade |
| Yerel adres (localhost) | 127.0.0.1 | ::1 |
Adres sayısı ve NAT
IPv4’te adresler yetersiz olduğu için evdeki bütün cihazlar internete tek bir genel IP adresi üzerinden çıkar. Modem, trafiği NAT (Ağ Adresi Çevirisi) ile cihazlar arasında paylaştırır. Mobil operatörler ise çoğu zaman yüzlerce aboneyi aynı adresin arkasında toplar (CGNAT). IPv6’da adres bol olduğu için her cihaz kendi genel adresine sahip olabilir. Bu da çevrim içi oyun, görüntülü görüşme ve uzaktan erişim gibi doğrudan bağlantı gerektiren işlerde işi kolaylaştırır.
Otomatik yapılandırma
IPv6 cihazları, ağa bağlandıklarında kendi adreslerini otomatik olarak oluşturabilir. Bu özelliğe SLAAC (Durum Bilgisiz Adres Otomatik Yapılandırması) denir. Böylece ağ yönetimi, özellikle çok sayıda cihazın bulunduğu ortamlarda daha kolay hâle gelir.
Daha sade paket yapısı
IPv6 paket başlığı sabit uzunluktadır ve IPv4’e göre daha az alan içerir. Paketlerin yol üzerinde bölünmesi (fragmentation) yönlendiriciler yerine gönderen cihaz tarafından yapılır. Bu tasarım, yönlendiricilerin paketleri daha verimli işlemesine yardımcı olur.
Güvenlik hakkında bir not
IPv6’nın IPv4’ten “daha güvenli” olduğu sık söylenir, ancak bu tam olarak doğru değildir. Veri şifreleme ve doğrulama sağlayan IPsec, IPv6 ile birlikte tasarlanmıştır, fakat IPv4’te de kullanılabilir. Güvenlik, protokolün sürümünden çok ağın nasıl yapılandırıldığına ve güncel tutulup tutulmadığına bağlıdır.
IPv6 daha hızlı mı?
Kâğıt üzerinde IPv6’nın sade yapısı ve NAT gerektirmemesi küçük bir avantaj sağlar. Pratikte ise hız farkı çoğu kullanıcı için hissedilir düzeyde değildir. Bağlantı hızınızı asıl belirleyen şey tarifeniz, altyapınız ve ağ yoğunluğudur. Hızınızı merak ediyorsanız ip-numaram.net üzerindeki hız testini kullanabilirsiniz.
IPv4 ve IPv6 birlikte nasıl çalışır?
İki protokol birbiriyle doğrudan uyumlu değildir. Bu nedenle geçiş sürecinde ikisi yan yana kullanılır. En yaygın yöntem dual-stack (çift yığın) bağlantıdır. Bu yöntemde cihazınızın hem IPv4 hem IPv6 adresi olur. Bağlandığınız site IPv6 destekliyorsa bağlantı IPv6 üzerinden, desteklemiyorsa IPv4 üzerinden kurulur. Bunun dışında IPv6 trafiğini IPv4 ağı üzerinden taşıyan tünelleme yöntemleri ve iki protokol arasında çeviri yapan geçiş teknolojileri de kullanılır.
Google’ın yayımladığı istatistiklere göre dünya genelinde Google’a erişen kullanıcıların yarıya yakını IPv6 kullanıyor. Oranlar ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Türkiye’de ise IPv6 kullanımı henüz dünya ortalamasının gerisindedir.
Bağlantınız IPv6 destekliyor mu?
Bunu öğrenmenin en kolay yolu ip-numaram.net anasayfasını açmaktır. Sayfa, IPv4 ve IPv6 adreslerinizi ayrı ayrı gösterir. IPv6 kutusunda bir adres görüyorsanız bağlantınız IPv6 destekliyor demektir. “IPv6 bağlantınız bulunmuyor” yazıyorsa bağlantınız yalnızca IPv4 kullanıyordur. Bu bir arıza değildir; internetiniz normal şekilde çalışır.
IPv6 desteği için hem operatörünüzün hem de modeminizin bu protokolü desteklemesi gerekir. Modeminiz destekliyor ama adres görünmüyorsa modem arayüzünde IPv6 ayarının kapalı olup olmadığını kontrol edebilir ya da operatörünüze danışabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
IPv4 tamamen kaldırılacak mı?
Yakın gelecekte hayır. IPv4 ve IPv6 uzun yıllar birlikte kullanılmaya devam edecek. Geçiş, dual-stack bağlantılar sayesinde kullanıcılar fark etmeden kademeli olarak ilerliyor.
IPv6’yı kapatmam gerekir mi?
Hayır. IPv6 açık bir bağlantı, hem IPv4 hem IPv6 sitelere sorunsuz erişir. Belirli bir uygulamada sorun yaşamıyorsanız ayarı değiştirmenize gerek yoktur.
IPv6 adresim neden sık değişiyor?
Birçok işletim sistemi, gizliliği korumak için belirli aralıklarla geçici IPv6 adresleri oluşturur. Bu, IPv6’nın normal bir özelliğidir.
